ENNL

Maritieme autoriteit

Prioriteit KVNR: verbeter de dienstverlening van het scheepsregister

Nederlandse reders:

“Voor een sterke Nederlandse zeescheepvaart is de oprichting van een maritieme autoriteit noodzakelijk om de uitvoeringstaken van ILT naar over te hevelen, omdat ILT niet kan voldoen aan het door de markt gevraagde niveau van dienstverlening in de internationale zeescheepvaart. Daardoor verliest Nederland nu marktaandeel. Om de zeevaart optimaal te kunnen laten bijdragen aan de brede welvaart van Nederland, moet het ondernemen op zee onder Nederlandse vlag worden versterkt met de oprichting van een Nederlandse maritieme autoriteit.”

Download: one-pager Tweede Kamerverkiezingen 2023.

KVNR - Lodewijk Wisse - Belastingen, Juridische zaken en Nationale Politiek - web
Dossierhouder

 

Lodewijk Wisse
Fiscale en Juridische zaken
Koninkrijksrelaties

06 8397 8355
010 2176 270
wisse@kvnr.nl

KVNR - Nathan Habers - Public Relations, Crisisco├Ârdinatie en Geopolitiek - web
Persvoorlichting

 

Nathan Habers
Public Relations

06 5200 0788
010 2176 264
habers@kvnr.nl

Achtergrond

Zeeschepen hebben een nationaliteit. Dit is de vlag waaronder ze varen. Om deze vlag te mogen voeren, moet een paspoort worden aangevraagd. Dit is de zeebrief. De zeebrief vraag je aan bij het scheepsregister. Zeg maar de burgerlijke stand voor zeeschepen. Hiermee is het scheepsregister de uitvoeringsorganisatie. In Nederland is het scheepsregister ondergebracht bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W).

De mondiale zeevaart kent het principe van vrije vlagkeuze. Dit betekent dat zeeschepen vrij zijn om hun nationaliteit te kiezen. Landen kunnen zelf bepalen hoe zij hun vlag en scheepsregister opzetten. Grote vlaggen, zoals Panama, Liberia en de Marshall Eilanden, hebben sterk ingezet op deze mondiale concurrentie, met relatief beperkte voorwaarden voor schepen om zich daar te registreren. Nederland heeft hier bewust niet voor gekozen, want de Nederlandse vlag (dit is de Koninkrijksvlag) staat wereldwijd bekend als kwaliteitsvlag. Met voldoende toezicht op de naleving van de milieu- en veiligheidseisen door de autoriteiten. De vlaggenstaat voert dit uit. In Nederland is dit ILT.

Een vlag is aantrekkelijk en concurrerend als het register drie dingen hoog in het vaandel heeft staan:

  1. dienstverlening;
  2. snelheid;
  3. kosten.

Deze drie onderdelen zijn in de afgelopen jaren al in vele rapporten toegelicht en uitgewerkt. De opdrachtgever van deze onderzoeken is steeds het ministerie van I&W (of zijn voorganger I&M) geweest. Het betreft hier een aantal studies van PRC en meest recent van PwC. De aanleiding was de beleidsnota maritieme strategie 2015-2025 van de toenmalige minister van Infrastructuur en Milieu. Eén van de punten uit de maritieme strategie ziet op het verbeteren van het Nederlands scheepsregister. De KVNR is voor al deze rapporten geïnterviewd als relevante belanghebbende.

Daarnaast heeft het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid in twee studies aangetoond wat de invloed van Brexit kan zijn c.q. is op de Nederlandse maritieme sector en de vlag. Ook hieraan heeft de KVNR meegewerkt. Het doel van de KVNR is en blijft dat het overheidsbeleid moet leiden tot een sterke Koninkrijksvlag en een concurrerende maritieme sector.

Voor wat betreft de internationale politiek zijn sinds COVID-19 de machtsverhoudingen wereldwijd op scherp gezet door toenemend protectionisme, stagnatie in logistiek, oorlog in Oekraïne. Tegelijkertijd wordt hard gewerkt aan de grote opgaven zoals energietransitie, meer strategische autonomie voor Europa en het versterken van de maritieme arbeidsmarkt waarbij een toekomstbestendige balans tussen Nederlands en internationaal personeel essentieel is. Deze ontwikkelingen wegen mee in het toekomstbestendig maken van de Nederlandse maritieme sector.

Uitdaging

Eigenschappen van een sterk en concurrerend scheepsregister zijn uitgebreid onderzocht. Zeven knelpunten geven volgens de KVNR precies aan waar het schort in de huidige uitvoeringstaken van het Nederlandse register, die nu bij ILT zijn belegd:

  1. De registratieprocedure moet zoveel mogelijk digitaal. Dit wordt op dit moment door ILT geïmplementeerd. Via de portal ‘MijnILT’ kunnen reders en scheepsmanagers aanvragen indienen voor zeebrieven en andere certificaten die door ILT worden afgegeven. Naar de KVNR begrijpt, is het de bedoeling dat in de loop van 2023 alle certificaten via deze portal of separate webformulieren kunnen worden aangevraagd. Dit is een sterke verbetering in het proces en reduceert de administratieve lasten voor de aanvrager en het risico op typefouten aan de zijde van ILT. Het volgen van de status in de behandeling van de aanvraag door ILT ontbreekt echter nog in de portal.

  2. De doorlooptijd van de aanvraag bij ILT is op dit moment circa twee weken. Dit is substantieel korter dan de vele weken tot maanden in 2022. In vergelijking met andere landen is dit nog altijd lang: de grootste registers in de wereld kunnen aanvragen binnen 24 of 48 uur afhandelen. In de Tweede Kamer heeft de minister eerder aangegeven dat 24 of 48 uur voor een kwaliteitsregister als de Nederlandse lastig haalbaar is, maar dat (voorlopige) zeebrieven en nationaliteitsverklaringen in ieder geval binnen vijf werkdagen afgegeven moeten zijn. De KVNR kan zich hier achter scharen, maar dan moet dit ook wel de praktijk zijn. Wij hopen dus dat de doorlooptijden verder worden ingekort en vooral dat de lange doorlooptijden van 2022 definitief tot de geschiedenis behoren.

  3. De bereikbaarheid van ILT is matig. Via het algemene telefoonnummer is de registratiedesk lang niet altijd telefonisch bereikbaar. Contact tussen aanvragers en medewerkers van ILT per e-mail is vaak één-op-één. Dit is niet bestendig en vergroot vaak de werkdruk van de medewerkers van ILT. Indien een medewerker uitvalt of afwezig is, dan blijft het liggen en is er geen achtervang. Ook is de beantwoording van een e-mail relatief tijdsintensief, terwijl het vaak procedurele vragen van aanvragers betreft (i.e. is mijn aanvraag compleet, wanneer kan ik de zeebrief verwachten, etc.). Dit type vragen kan eenvoudig worden afgevangen door het proces via de portal te laten verlopen, zoals in het punt hiervoor al is aangekaart.

  4. De adviesfunctie van c.q. over het Nederlands scheepsregister kan met de verdere implementatie van de portal verder worden ingevuld. Deze ontbreekt op dit moment nog op structurele basis. Er is geen capaciteit beschikbaar om potentiële invlaggers vanuit het register te adviseren en van alle benodigde informatie te voorzien.

  5. Accountmanagement moet invlaggers helpen om langs de verschillende loketten te gaan (ILT, Kadaster, Rijksdienst voor Digitale Infrastructuur, Kiwa) om de benodigde certificaten en vergunningen te verkrijgen om onder Nederlandse vlag te mogen varen. De huidige situatie, namelijk het ontbreken van accountmanagement, leidt tot frustratie bij invlaggers. De KVNR neemt nu een groot deel van deze vragen op zich, wat meer uit nood geboren is, omdat ILT dat nu laat liggen. Zoals bekend, staat de KVNR er zeker voor open om de KVNR een meer structurele rol hierin te geven, wat zou moeten leiden tot een structurele samenwerking tussen de uitvoerder van het register en de KVNR.

  6. De capaciteit m.b.t. personele bezetting van ILT bij de invulling van de uitvoeringstaken is nog onvoldoende, zoals bovenstaande punten tonen. Als het huidige takenpakket gelijk blijft en de door PwC geïdentificeerde maatregelen worden opgepakt, dan kan het niet anders dan dat er capaciteit bij moet. Daarnaast hebben de lange doorlooptijden in 2022 laten zien dat de structurele capaciteit bij ILT te beperkt is, waardoor bij de uitval van één medewerker het systeem als een kaartenhuis in elkaar valt.

  7. De verantwoordelijkheid wordt afgeschoven. Het register ontbeert nu een doorzettingsmacht. Voor beleids-, beleidsinterpretatie- en uitvoerings- en handhavingsdoeleinden is dit een onwenselijke situatie. Beleid, uitvoering en handhaving – waarbij de nadruk ligt op de afstemming tussen departement en ILT – leggen de bal steeds bij de ander. Het spreekt voor zich dat deze onaantrekkelijkheid kan worden opgeheven door een standpunt in te nemen, maar dat de toekomst van een register uiteraard ook afhankelijk is van de inhoud van dit standpunt.

Volledigheidshalve merkt de KVNR hier op dat bovenstaande niet alleen voor het Nederlands scheepsregister geldt, maar ook als doelstelling voor het register op Curaçao zou moeten gelden.

Governance Nederlands scheepsregister

De vorige minister van I&W heeft in november 2020 een principebesluit genomen om een maritieme autoriteit op te richten, als dienstonderdeel van DGLM. Dus een publieke variant.

De minister heeft toen aangegeven om de eerste helft van 2021 te gebruiken om alle aspecten van de omvorming van het scheepsregister – dat nu is belegd bij ILT – naar een maritieme autoriteit in kaart te brengen. Zij gaf ook aan dat in deze zes maanden de condities waaraan de maritieme autoriteit moet voldoen, worden vastgesteld. Daarna bleef het lang stil. Daarom doet de KVNR deze oproep aan politieke partijen.

De KVNR ziet de maritieme autoriteit als volgt voor zich:

maritieme autoriteit NL.png

 

Het contact met de markt, die uit vele verschillende sectoren bestaat, moet worden geborgd. De KVNR ziet dit voor zich in de vorm van een Raad van Advies. Deze Raad bestaat uit vertegenwoordigers van de verschillende marktsegmenten, die te maken hebben met de maritieme autoriteit. Deze Raad kan de maritieme autoriteit gevraagd en ongevraagd adviseren. Bijvoorbeeld over marktontwikkelingen, waardoor de focus mogelijk moet worden verlegd of beleid moet worden vernieuwd of gewijzigd. Ook kan de maritieme autoriteit de Raad van Advies gericht vragen om te adviseren over bijvoorbeeld effectiviteit van de organisatie en of die aansluit bij de internationale concurrentiepositie van de maritieme cluster. De reeds bestaande nationale werkgroepen, waar de sector de overheid input geeft voor IMO-vergaderingen, en het tripartiet overleg tussen overheid, klassenbureaus en sector, worden door de sector zeer gewaardeerd en blijven wat de KVNR betreft dan ook bestaan, naast een Raad van Advies.

Het spreekt voor zich dat de huidige taken van het scheepsregister, nu uitgevoerd door ILT, ook door de maritieme autoriteit uitgevoerd gaan worden. Het betreft hier (niet uitputtend):

  • registreren van schepen onder Nederlandse vlag;
  • goedkeuring van bemanningsplannen;
  • erkenning van trainingen en accreditatie van trainingsinstituten;
  • verlenen van ontheffingen en dispensaties;
  • ondersteunen van Nederlands gevlagde schepen in binnen-en buitenland;
  • opvolging en afhandeling van ongevallen en incidenten aan boord van Nederlands gevlagde zeeschepen;
  • aansturing van gemandateerde partijen en de (inter)nationale vertegenwoordiging van de Nederlandse vlaggenstaat;
  • ook gaat de maritieme autoriteit de aansturing van de klassenbureaus en Kiwa op zich nemen.

Toezicht op certificerende instellingen

Dit laatste is een punt van aandacht. Recent is door ILT een tussenrapportage gepubliceerd, waarin naar voren komt dat het toezicht door ILT op certificerende instellingen, zoals klassenbureaus en Kiwa, onvoldoende is. ILT kan derhalve niet controleren of de uitbestede vlaggenstaattaken aan klassenbureaus en Kiwa wel voldoende van kwaliteit zijn. Feitelijk komt dit rapport neer op een noodkreet van ILT dat zij te weinig capaciteit en dus financiële middelen tot haar beschikking heeft om die toezichthoudende taak naar behoren uit te voeren.

De KVNR is van mening dat de maritieme autoriteit hier een belangrijke rol in kan spelen. Beleid, uitvoering en handhaving en toezicht komen hierdoor dichter bij elkaar te staan. Door betere afstemming tussen de verschillende pijlers (beleid, uitvoering, handhaving en toezicht) te realiseren, wordt ook de kennis van de sector binnen de overheid beter geborgd. Dit leidt uiteindelijk tot een effectieve en intelligente maritieme overheid.

Voor de KVNR staat overigens buiten kijf dat de nu reeds uitbestede taken aan marktpartijen, zoals die hierboven zijn beschreven, ook daar blijven. De kwaliteit van zowel klassenbureaus als Kiwa is immers goed. ILT zet zelf vraagtekens bij haar capaciteit om voldoende toezicht erop te houden.

Mogelijk ten overvloede, hier is specifiek ingegaan op de invulling van de maritieme autoriteit vanuit het oogpunt van de zeevaart. Visserij, binnenvaart en pleziervaart, die mogelijk ook onder de reikwijdte van de maritieme autoriteit kunnen gaan vallen, is buiten beschouwing gelaten.

Stand van zaken - 28 juli 2023

De minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft zich in 2019 voorzichtig positief uitgesproken voor een Nederlandse maritieme autoriteit. Daarna is het stil gebleven. Ondertussen heeft Nederland in januari 2023 via de Nieuwsuur-reportage 'Inspectie ILT schiet tekort' kennisgemaakt met de uitdagingen die in brede zin spelen bij ILT. Actie is noodzakelijk als we ons ‘vlag’-aandeel internationaal op peil willen houden en laten groeien. 

De KVNR onderschrijft de door PwC geïdentificeerde maatregelen die het Nederlands scheepsregister moet ondernemen om weer op kracht te komen en mee te kunnen spelen op Ivy League-niveau van registers. Deze maatregelen zijn:

  1. Registratieprocedure digitaliseren;
  2. Doorlooptijd verkorten;
  3. Bereikbaarheid optimaliseren;
  4. Adviesfunctie invullen;
  5. Accountmanagement invoeren;
  6. Capaciteit vergroten;
  7. Verantwoordelijkheid nemen.

Om vanuit stabiliteit en met een lange termijn visie de maritieme sector te ondersteunen, dient een organisatie in het leven te worden geroepen die ressorteert onder het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Bovenstaande aanbevelingen moeten daarin zichtbaar worden ingeregeld.

De KVNR benadrukt dat de nieuwe entiteit ook in nauw contact behoort te staan met andere relevante departementen en uitvoeringsorganisaties. Primair bewaakt en versterkt deze ‘Nederlandse Maritieme Autoriteit’ de internationale concurrentiekracht van de Nederlandse maritieme sector in brede zin. Het gaat dan om:

  1. Versterken van het kwalitatief sterke scheepsregister dat floreert op klantenservice gerichte vergunningverlening en certificering;
  2. Bestendigen van de maritiem logistieke hub functie van een duurzame haveninfrastructuur;
  3. Bevorderen van aantrekkelijk vestigingsklimaat voor maritieme ondernemers o.a. i.c.m. een proactieve exportagenda.

De KVNR roept beide Kamers van het nieuwe parlement én het nieuwe kabinet dan ook op zich daadwerkelijk committeren aan de realisatie van een Nederlandse maritieme autoriteit en aan de hand van een duidelijk tijdpad.

Download ook de one-pager van de KVNR voor de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023.