ENNL

Bootvluchtelingen

Prioriteit KVNR: levens redden in nood altijd prioriteit

Reders: "Levens redden in noodsituaties heeft altijd absolute prioriteit, maar in eerste plaats is het een taak van de gezamenlijke Europese overheden om een blijvende oplossing te vinden voor de bootvluchtelingenproblematiek in het Middellandse Zeegebied."

Cathelijne Bouwkamp 150.JPG
Dossierhouder

 

Cathelijne Bouwkamp
Maritiem recht en security

010 2176 279
06 4168 5465
bouwkamp@kvnr.nl

Nathan Habers 150.JPG
Persvoorlichting

 

Nathan Habers
Public Relations

06 5200 0788
010 2176 264
habers@kvnr.nl

Achtergrond

Regelmatig willen vluchtelingen Europa bereiken door met bootjes de Middellandse zee over te steken, de zogenoemde ‘bootvluchtelingen’. De illegale migratie wordt meestal geregeld door mensensmokkelaars, die daarbij geen rekening houden met de veiligheid en overlevingskansen van de vluchtelingen.

Frontex is het Europees Grens- en kustwachtagentschap dat hulp verleent bij het beschermen van de buitengrenzen van Europa.  Frontex heeft verschillende operaties tegen mensensmokkel, zoals de operaties Minerva en Indalo in Spanje, Themis in Italië (ter vervanging van operatie Triton) en Poseidon in Griekenland. Deze operaties richten zich op surveillance en grensbewaking op de Middellandse zee.

In 2015 is operatie Sophia van EU NAVFOR MED gestart. Deze militaire operatie richt zich specifiek op het achterhalen van mensensmokkelaars, hun netwerk en hun materieel, met als doel mensensmokkel te laten afnemen. Het mandaat van operatie Sophia beperkt zich tot de zeegebieden noordelijk van Libië, en per 1 april 2019 tot monitoring uitgevoerd door vliegend materieel. Sophia heeft geen schepen meer beschikbaar voor ondersteuning op het water.

Uitdaging

Reders en hun bemanning hebben de wettelijke plicht mensen in nood op zee te hulp te schieten. Onderdeel van die assistentie kan zijn dat de kapitein besluit deze mensen aan boord te nemen. Een belangrijk punt daarbij is dat het schip de vluchtelingen kan afzetten in een veilige haven. Voor het centrale Middellandse Zeegebied gelden de volgende problemen. De huidige onwillige houding van Italië om vluchtelingen op te nemen en de positie van Libië als land met een actieve kustwacht maar ook met een onveilige status, zorgen ervoor dat een schip met bootvluchtelingen aan boord moeite kan hebben deze mensen te ontschepen. Bovendien bestaat het risico dat de bootvluchtelingen zich om welke reden dan ook niet tevreden zijn met de haven of het land waar zij moeten ontschepen. Dit kan een onveilige situatie aan boord tot gevolg hebben.

Via de Europese redersvereniging ECSA en de internationale redersvereniging ICS heeft de KVNR meerdere malen aandacht gevraagd voor deze problematiek. Reders en hun bemanning willen enerzijds mensen in nood helpen. Anderzijds is het niet de bedoeling dat de koopvaardij in de problemen komt, omdat de Europese landen geen knopen doorhakken over de aanpak van de vluchtelingenproblematiek.

De KVNR vindt het een taak van de gezamenlijke Europese overheden om voor de bootvluchtelingenproblematiek een blijvende oplossing te vinden, waarin rekening wordt gehouden met de humanitaire factor en de situatie van de koopvaardijschepen.

Het is daarom noodzakelijk dat Frontex goed blijft opereren, zeker nu EU NAVFOR geen ondersteuning meer biedt. Zoveel mogelijk bootvluchtelingen moeten tijdig gesignaleerd en gered worden door daarvoor getrainde en uitgeruste eenheden.

Stand van zaken - 3 april 2019

In 2014 heeft de internationale koopvaardij 40.000 bootvluchtelingen gered, een recordaantal. Na 2016 zijn de cijfers fors gedaald en gestabiliseerd. De cijfers over de bootvluchtelingenstromen worden bijgehouden door het UN Vluchtelingen Agentschap (UNHCR).

Per 1 april 2019 monitort EU NAVFOR operatie Sophia de situatie voor de Libische kust vanuit de lucht, maar heeft geen schepen meer beschikbaar voor ondersteuning op het water. De rol die Sophia vervulde bij het oppikken van migranten in nood lijkt nu naar de koopvaardij te gaan. Daarmee lijkt de situatie weer terug te keren naar 2014/2015, toen de koopvaardij het overgrote deel van de migranten moest oppikken en zo onderdeel uitmaakt van het structurele reddingsproces.

Dit is geen gewenste situatie en de KVNR blijft de Nederlandse regering dan ook oproepen om op Europees niveau een gezamenlijk standpunt en aanpak vast te stellen waardoor de rol van de koopvaardij beperkt blijft en de migranten zonder vertraging in een veilige haven van boord kunnen gaan.