ENNL

Bootmigranten

Prioriteit KVNR: levens redden in nood altijd prioriteit

Nederlandse reders:

"Levens redden in noodsituaties heeft altijd absolute prioriteit, maar in eerste plaats is het een taak van de gezamenlijke Europese overheden om een blijvende oplossing te vinden voor de bootmigrantenproblematiek in het Middellandse Zeegebied."

De KVNR blijft de Nederlandse regering dan ook oproepen om op Europees niveau een gezamenlijk standpunt en aanpak vast te stellen waardoor de rol van de koopvaardij beperkt blijft en de migranten zonder vertraging in een veilige haven van boord kunnen gaan.

Cathelijne Bouwkamp 150.JPG
Dossierhouder

 

Cathelijne Bouwkamp
Maritiem recht en security

010 2176 279
06 4168 5465
bouwkamp@kvnr.nl

Nathan Habers 150.JPG
Persvoorlichting

 

Nathan Habers
Public Relations

06 5200 0788
010 2176 264
habers@kvnr.nl

Achtergrond

Regelmatig willen migranten Europa bereiken door met bootjes de Middellandse zee over te steken, de zogenoemde ‘bootmigranten’. De illegale migratie wordt meestal geregeld door mensensmokkelaars, die daarbij geen rekening houden met de veiligheid en overlevingskansen van de migranten.

Reders en hun bemanning hebben de wettelijke plicht mensen in nood op zee te hulp te schieten. Onderdeel van die assistentie kan zijn dat de kapitein besluit deze mensen aan boord te nemen. Een belangrijk punt daarbij is dat het schip de migranten kan afzetten in een veilige haven.

Voor het centrale Middellandse Zeegebied gelden de volgende problemen. De huidige onwillige houding van Italië en Malta om migranten op te nemen en de positie van Libië als land met een actieve, erkende kustwacht maar ook met een onveilige status, zorgen ervoor dat een schip met bootmigranten aan boord moeite kan hebben deze mensen te ontschepen. Bovendien bestaat het risico dat de bootmigranten zich om welke reden dan ook niet tevreden zijn met de haven of het land waar zij moeten ontschepen. Dit kan voor een onveilige situatie aan boord zorgen.

De Europese Unie heeft geen missie meer actief tegen mensensmokkel. Operatie IRINI is gericht op de bestrijding van wapensmokkel naar Libië. Het belangrijkste doel is het wapenembargo te handhaven. De betrokken marineschepen zijn natuurlijk volgens internationaal recht nog steeds verplicht personen die gevaar lopen op zee te redden, maar daar wordt niet meer actief naar gezocht of op gemonitord. Wel is Frontex actief. Frontex is het Europees Grens- en Kustwachtagentschap van Europa. Frontex heeft verschillende operaties tegen mensensmokkel, zoals de operaties Minerva en Indalo in Spanje, Themis in Italië (ter vervanging van operatie Triton) en Poseidon in Griekenland. Deze operaties richten zich op surveillance en grensbewaking op de Middellandse zee.

Uitdaging

Via Tweede Kamerleden, de Europese redersvereniging ECSA en de internationale redersvereniging ICS heeft de KVNR meerdere keren aandacht gevraagd voor de problematiek op de Middellandse Zee. Reders en hun bemanning willen enerzijds mensen in nood helpen en voldoen aan hun verplichtingen onder het VN-Vluchtelingenverdrag. Anderzijds kan het niet zo zijn dat de Europese overheden door de reddingsacties van de koopvaardij minder urgentie zien voor het vinden van een oplossing voor de migrantenproblematiek.

De KVNR vindt het een taak van de gezamenlijke Europese overheden om een goede aanpak te vinden waarin rekening wordt gehouden met de humanitaire factor en de situatie van de koopvaardijschepen. In het EU migratie pact van november 2020 wordt niet gesproken over de koopvaardij en debarkatie. Dit is volgens de KVNR een gemiste kans en daarom wordt hierover ook gesproken met de Europese Commissie. De KVNR en ECSA willen graag dat de Europese Commissie expliciet aangeeft wat de rol is van de koopvaardij.

Het is ook noodzakelijk dat Frontex goed blijft opereren, zeker nu EU NAVFOR geen ondersteuning meer biedt. Zoveel mogelijk bootmigranten moeten tijdig gesignaleerd en gered worden door daarvoor getrainde en uitgeruste eenheden. En als koopvaardijschepen een redding uitvoeren dan moet debarkatie van de migranten zo snel mogelijk kunnen plaatsvinden en met volledige medewerking van de autoriteiten verlopen.

Stand van zaken - 18 februari 2021

In 2014 heeft de internationale koopvaardij 40.000 bootmigranten gered, een recordaantal. Na 2016 zijn de cijfers fors gedaald en gestabiliseerd. De cijfers over de bootmigrantenstromen worden bijgehouden door het UN Vluchtelingen Agentschap (UNHCR).

De rol die operatie Sophia vervulde bij het oppikken van migranten in nood lijkt nu naar de koopvaardij te gaan. Daarmee lijkt de situatie weer terug te keren naar 2014/2015, toen de koopvaardij het overgrote deel van de migranten moest oppikken en zo onderdeel uitmaakt van het structurele reddingsproces.

Dit is geen gewenste situatie en de KVNR blijft de Nederlandse regering dan ook oproepen om op Europees niveau een gezamenlijk standpunt en aanpak vast te stellen. Als eerste moet echter de rol van de koopvaardij beperkt blijven en moeten de migranten zonder vertraging in een veilige haven van boord kunnen gaan.